رادیو همواره بهدلیل سرعت، نزدیكی به مخاطب و اتصال عاطفی بدون واسطه تصویر، نخستین واكنش را به هر رویداد داشته است. این ویژگی در جنگ رمضان بهخوبی نمایان شد. از ساعات اولیه درگیری، رادیو اولین رسانهای است كه با گزارشهای مردمی، هشدارهای سریع و تحلیلهای كارشناسی وارد میدان شد اما در همان روزهای آغازین، فاجعهای هولناك رخداد: حمله به مدرسه «شجره طیبه» در میناب و شهادت جمع زیادی از دانشآموزان. رادیو با همان ذات واكنش نخست، پوشش این فاجعه را از ساعات اولیه آغاز كرد.
به گزارش روابط عمومی معاونت صدا؛ صدای امواج، نخستین بستر عاطفی میان خانوادههای داغدار، مردم ایران و وجدان جهانی شد. البته این پرداختن به حادثه، بهصورت مقطعی نبود. رادیو تا امروز نیز در شبكههای مختلف، از زوایای گوناگون به مظلومیت دختران میناب، رنج خانوادههایشان و این جنایت جنگی پرداخته است. با همین انگیزه، روابط عمومی معاونت صدا با 13 نفر از مدیران و برنامهسازان رادیویی گفتوگو كرده تا ببیند چگونه همچنان این واقعه را در خاطره جمعی زنده نگه داشتهاند.
«جانفدای میهن» در رادیوایران
امیرعلی جوادپور، تهیهكننده شبكه رادیویی ایران، از تولید ویژهبرنامه «جانفدای میهن» خبر داد. این برنامه پاسداشتی برای قدردانی از شجاعت و ایثار فرزندان ایران در ناوشكن دنا و همچنین دانش آموزان بیگناه مدرسه میناب است كه ناجوانمردانه به شهادت رسیدند. هدف، زندهنگهداشتن یاد این شهدا برای مخاطبان بود. جوادپور افزود: همزمان با مراسم وداع با شهدای ناوشكن دنا و گرامیداشت دانش آموزان میناب، «جانفدای میهن» به پوشش این مراسم و انعكاس حضور حماسی مردم اختصاصیافت. او تأكید كرد: شهدای ناوشكن دنا نیز همچون دختران میناب از فرزندان این سرزمین بودند؛ همانند بانوی شهید در راهپیمایی روز قدس. همه این عزیزان نماد ایثار و مظلومیت ایران هستند. وی با اشاره به جنگ رسانهای گفت: متأسفانه كمتر رسانهای مانند صداوسیما توانسته این فرزندان غیور را بهدرستی معرفی كند. امروز همه میدانیم كه جنگ فقط در میدان نبرد نیست و بخش مهمی از آن در عرصه رسانه شكل میگیرد. برای غلبه بر جنگ روایتها، باید با روایت درست و بهموقع عمل كرد.
یاد دختران در رادیوجوان
علیرضا مبینی، مدیر گروه جامعه، فرهنگ و سلامت رادیوجوان گفت: این شبكه به یاد دانشآموزان شهید میناب، در برنامههای «جوان ایرانی سلام» و «ایران جوان» یاد شهدای دانشآموز و معلمان مدرسه شجره طیبه را گرامیداشت. وی افزود: این برنامهها 12 اردیبهشت، همزمان با روز معلم، بهصورت زنده پخش شدند. بازماندگان حادثه و خانوادههای شهدا درباره اتفاقات تلخ روز حمله گفتوگو كردند. آنان از دختران كوچكی گفتند كه برای تحصیل به مدرسه رفتند اما دیگر بازنگشتند. مبینی ادامه داد: یك معلم از میناب نیز مهمان رادیو بود. او از حالوهوای شهر پس از آن واقعه گفت و به روایت تأثیر این حادثه بر دیگر دانشآموزان پرداخت. به گفته این معلم، با وجود اندوه سنگین، روحیه مقاومت در میان دختران میناب زنده است و آنان راه شهدا را ادامه میدهند. هدف رادیوجوان از پخش این برنامهها، زندهنگهداشتن یاد شهدای كوچك ایران و پاسداشت مقام معلمان شهید بود.
پویش «مدرسه میناب» در رادیوفرهنگ
منصوره كردی، قائممقام رادیوفرهنگ، از راهاندازی پویش فضای مجازی «مدرسه میناب» خبر داد. هدف این پویش، زندهنگهداشتن یاد دانشآموزان و معلمان شهید مدرسه شجره طیبه میناب است كه در حمله رژیمصهیونیستی و آمریكا به شهادت رسیدند.
كردی گفت: رادیوفرهنگ پیش از این با پخش مستندها و برنامههایی مانند «دانشآموزان میناب»، ابعاد انسانی این جنایت جنگی را بازخوانی كرده است.
در برنامه «صبح به وقت فرهنگ»، نوجوانان همنسل شهدا از احساس خود گفتند و در «مجله ادبی ققنوس» نیز شعر و ادبیات به روایت مظلومیت این شهیدان تبدیل شد. همچنین در برنامه «وطنم ایران» از شهدای میناب بهعنوان جلوهای از پیوند غیرت ایرانی و ایمان انقلابی یاد شده است.
قائممقام رادیوفرهنگ افزود: هدف از این پویش، تنها یادآوری یك جنایت محسوب نمیشود، بلكه ثبت احساس و نگاه مردم نسبت به این واقعه و انتقال آن به نسلهای بعدی است. دلنوشتهها و پیامهای مخاطبان، بخشی از حافظه جمعی جامعه درباره این شهیدان خواهد بود.
حقیقت یك جنایت جنگی در رادیو گفتوگو
شایان قنبری، تهیهكننده برنامه «ایران سربلند» از رادیو گفتوگو با اشاره به پرداخت این برنامه به موضوع «دختران شهید میناب» گفت: در این بخش تلاش كردهایم با گفتوگو با خانوادههای شهدا و معلمان مدارس منطقه، ابعاد انسانی و واقعی یك جنایت جنگی را كه به شهادت این دختران انجامید، روایت كنیم؛ روایتی مستند كه فراتر از یك اتفاق، بیانگر عمق مظلومیت و رنجی است كه بر مردم این منطقه تحمیل شده است.
وی افزود: آنچه در میناب رخ داده صرفا یك حادثه نیست، بلكه مصداقی از جنایت علیه غیرنظامیان است كه بازخوانی آن میتواند به افزایش آگاهی عمومی و شناخت دقیقتر نسل جوان از واقعیتهای جنگ كمك كند.
در ایران سربلند تلاش شده این روایتها با نگاهی دقیق و مستند، به دور از اغراق و با تكیه بر روایت شاهدان عینی ارائه شود. قنبری تأكید كرد: هدف این برنامه، زنده نگهداشتن حقیقت این جنایت و ثبت آن در حافظه جمعی جامعه است تا چنین وقایعی هرگز به فراموشی سپرده نشود.
فرشتههای میناب در رادیو ورزش
مریم رستمی، مدیر رادیو ورزش بانوان، از تولید و پخش ویژهبرنامه« فرشتههای میناب» به مناسبت شهادت دانشآموزان مدرسه شجره طیبه میناب خبر داد.
این برنامه با هدف تكریم مقام شهدا و زنده نگهداشتن یاد دانشآموزانی تهیه شد كه در مسیر تحصیل علم به شهادت رسیدند.
رستمی گفت: رسانهها وظیفه دارند ضمن گرامیداشت این عزیزان، چنین مناسبتهایی را به فرصتی برای جلب توجه افكار عمومی به حقوق كودكان مظلوم تبدیل كنند؛ كودكانی كه قربانی خشونت و تروریسم شدهاند.
مدیر رادیو ورزش بانوان افزود: برنامه فرشتههای میناب به مدت سه ساعت پخش شد و در آن ضمن مرور ابعاد حادثه، با كارشناسان تعلیم و تربیت گفتوگو شد.
همچنین در چهلمین روز شهادت این دانشآموزان، برنامه «ایران قهرمان» به مدت دو ساعت و نیم به بزرگداشت یاد آنان اختصاص یافت. هدف از تولید این برنامهها، زنده نگه داشتن یاد شهدا، همدلی با خانوادهها و تأكید بر اهمیت صیانت از آیندهسازان كشور عنوان شده است.
رادیو اقتصاد در اندوه شهدای میناب
مهدخت نعمتزاده، گزارشگر رادیو اقتصاد، در خصوص گزارش میدانی خود از دیدار با خانوادههای شهدای میناب گفت: به سراغ بازماندگان دانشآموزان رفتیم؛ خانوادههایی كه روایتشان، تصویری از اندوهی بیپایان را پیش چشم مخاطب قرار میدهد. وی افزود: صدای پدران و مادرانی را شنیدیم كه صبح نهم اسفند 1404، فرزندان خود را با امید راهی مدرسه كردند اما شب با داغی جانسوز مواجه شدند؛ داغی كه همچنان بر شانههای شهر سنگینی میكند.
لیلا علاقهمند، گزارشگر دیگر این رادیو، با اشاره به آمار شهدا گفت: در این حمله، 156 نفر از هموطنان شامل معلمان، دانشآموزان و رانندگان سرویس به شهادت رسیدند كه كه از این تعداد 120 نفر دانشآموز بودند؛ نسلی كه آیندهاش در یك لحظه از دست رفت. این گزارشگر با بیان رویكرد انسانی این گزارشها، افزود: تلاش میكنیم ابعاد تاثیرات عمیق این فاجعه را بر زندگی خانوادهها و آینده نسل نوجوان روشن كنیم؛ روایتی از صبر و رنج خانوادههایی كه با جای خالی فرزندانشان زندگی میكنند؛ فرزندانی كه بیخداحافظی رفتند و نامشان بهعنوان شهدای میناب در حافظه جمعی حك شده است.
رادیو معارف و روایت بمباران مدرسه
محمدجواد عابدینی، تهیهكننده برنامه زنده «خیابان بعثت» از رادیو معارف، با اشاره به پخش ویژهبرنامهای درباره حمله رژیم آمریكایی ــ صهیونیستی به مدرسه شجره طیبه میناب، اظهار كرد: در این ایام و متناسب با شرایط جنگ رمضان، موضوع این حمله در گفتوگو با حجتالاسلام محمدلو، كارشناس برنامه، مورد بررسی دقیق قرار گرفت. وی افزود: در این برنامه تلاش شد ابعاد مختلف این اقدام جنایتكارانه و آنچه از آن بهعنوان خباثت و كوردلی رژیم كودككش یاد میشود، تبیین شود. همچنین مظلومیت كودكان مدرسه شجره طیبه میناب و روایت رنج و بیگناهی آنان كه در جریان جنگ رمضان و حملات هوایی دشمن به شهادت رسیدند، از قاب صدا به گوش مخاطبان رسید. عابدینی تأكید كرد: هدف اصلی این برنامه، روشنگری افكار عمومی و پرداختن به مسائل روز جامعه با نگاهی تحلیلی، كارشناسانه و مستند است. وی خاطرنشان كرد: رادیو معارف همواره تلاش كرده در كنار پرداختن به مسائل دینی و فرهنگی، به رویدادهای تلخ و شیرین ملی نیز بپردازد و رسالت خود را در قبال شنوندگان به انجام برساند.
یاد شهدای شجره طیبه در رادیوصبا
پویا رضاییپور، تهیهكننده برنامه «جانفدا» در رادیو صبا، گفت: در این مجموعه برنامهها تلاش میكنیم یاد و خاطره شهدای جنگ تحمیلی سوم را زنده نگه داریم. در بسیاری از قسمتهای این مجموعه به شهدای مدرسه شجره طیبه میناب پرداخته میشود.
وی افزود: برنامه در چند بخش طراحی شده است. یكی از بخشهای اصلی به گفتوگو با خانوادههای فرهنگیان و دانشآموزان شهید اختصاص دارد. در این گفتوگوها، خانوادهها از ویژگیهای اخلاقی شهدا، خاطرات روزهای مدرسه و لحظات دشوار روز حادثه سخن میگویند. رضاییپور ادامه داد: در بخش دیگری از برنامه، گزارشهای مستند از زبان شاهدان و نزدیكان شهدا ارائه میشود تا شنوندگان روایت دقیقتری از آنچه در روز حمله رخ داد داشته باشند. این روایتها تصویری ملموس از فضای آنروزها و رشادتها و مظلومیت دانشآموزان و فرهنگیان شهید به مخاطبان منتقل میكند. وی تاكید كرد: هدف اصلی برنامه، پاسداشت یاد شهدا و انتقال پیام ایثار و مقاومت به نسل امروز است تا جوانان و دانشآموزان با الگوهای فداكاری بیشتر آشنا شوند.
رادیو پیام و روایتی سهوجهی
زهرا محسنزاده، تهیهكننده رادیو پیام، گفت: واقعه میناب ،فراتر از یك حادثه نظامی در جنگ تحمیلی، به نمادی حقوق بشری در تاریخ معاصر تبدیل شده است. حمله به مدرسه شجره طیبه، واكنشهای گسترده بینالمللی را برانگیخت. وی ادامه داد: در برنامههای «پیام روز» و «روی موج پیام»، این پرونده را از سه منظر بررسی كردهایم. نخست از منظر انسانی با بازسازی روایت شاهدان عینی و آسیبهای وارد بر خانوادهها؛ دوم از منظر سیاسی با تحلیل واكنشهای دیپلماتیك و جنبشهای حقوق بشری؛ و سوم از منظر استراتژیك با بررسی تاثیر این حمله بر افكار عمومی جهان و تغییر روایتهای جنگی.
محسنزاده پیوند روایتهای شخصی با تحلیلهای كلان سیاسی را كلید موفقیت برنامه دانست و اضافه كرد: تلاش كردیم تصویری جامع از یكی از تعیینكنندهترین رویدادهای جنگ ارائه دهیم؛ رویدادی كه بازتاب آن، دههها بر دیپلماسی و نگاه جهانی سایه خواهد افكند. هدف ما این بود كه مخاطب، ابعاد انسانی و سیاسی واقعه را در كنار هم ببیند و درك كند چگونه یك حادثه نظامی میتواند به نقطه عطفی در حقوق بینالملل بدل شود.
روایت معلمان میناب در رادیونمایش
پگاه عموزاده، تهیهكننده رادیو نمایش، از پخش مستند رادیویی «فداكاریهای معلمان مدرسه میناب و ماكان نصیری» خبر داد. این اثر در قالب برنامههای «شمع آفرینش» و «تا پای جان برای ایران» تهیه و در دو نوبت صبح و شب از رادیونمایش پخش شده است.
عموزاده گفت: این مستند با هدف روایت ایثار معلمان در منطقه میناب تهیه شده است. در این اثر، تلاش كردیم ازخودگذشتگی معلمانی را به تصویر بكشیم كه با وجود كمبود امكانات و دشواریهای جغرافیایی، با عشق و تعهد، به آموزش فرزندان این مرزوبوم ادامه میدهند. وی افزود: این روایتها حاصل گفتوگو با معلمان، دانشآموزان و اهالی منطقه است و تصویری واقعی از نقش معلم در ساختن آینده ارائه میدهد. عموزاده با اشاره به بخش ویژه مستند توضیح داد: دركنار روایت ایثار معلمان، داستان «ماكان نصیری»، دانشآموز جاویدالاثر این مدرسه نیز بازگو شده است؛ دانشآموزی كه یادش در دل همكلاسیها و معلمان زنده مانده و بخشی از هویت معنوی این مدرسه محسوب میشود.
پاسداشت شهدای میناب در رادیو سلامت
برنامههای رادیویی «نبض وطن» و «جانفدا» از شبكه رادیوسلامت، با رویكردی همسو، به پاسداشت یاد شهدای گرانقدر میناب و معلمان شهید پرداختهاند. این دو برنامه همزمان با گرامیداشت روز معلم و با هدف ارتقای سلامت جسم و روان جامعه، بهطور ویژه به نقش معلمان شهید و صبوری خانوادههای آنان پرداختهاند.
رضا خواجهای، مدیر گروه بهداشت و تندرستی رادیوسلامت، گفت: برنامه «نبض وطن» در بخش «روایت وطن»، داستانهای الهامبخش ایثار و تابآوری را با یاد این قهرمانان بازگو میكند و بر سلامت روان و تقویت حس امید تاكید دارد. وی افزود: این برنامه با ارائه راهكارهای ساده و كاربردی به كاهش اضطراب و افزایش حس كنترل در میان شنوندگان كمك میكند.
شهرام زینالعابدینی، مدیر گروه سلامت اجتماعی رادیوسلامت نیز عنوان كرد: برنامه «جانفدا» با تمركز بر درسهای مقاومت و شجاعت، به روایت صبوری و همدلی خانواده شهدای معلم میناب پرداخته و یاد و خاطره ستارههای روشن این دیار را گرامی میدارد.