تولید و مصرف فرهنگ

یاد گرفتن اینكه در محیط پیرامونمان چگونه معانی و پیام‌های رسانه‌ای را درك، تفسیر و نقد كنیم در دانش مطالعات فرهنگی و بحث چندفرهنگ گرایی و فرهنگ رسانه‌ای مسئله‌ای پراهمیت تلقی می‌شود.از طرفی در یك توصیف كلی‌تر می‌توان گفت مطالعات فرهنگی به ما اجازه می‌دهد تا كل گستره فرهنگ را به‌صورت انتقادی، بدون تعصبات و پیش‌داوری‌ها در مورد یك رشته از متون، رسوم، عرف‌ها و كنش‌های فرهنگی، مورد بررسی قرار دهیم. نوشتار پیش رو بخشی دیگر از مقاله‌ای مفصل است كه پیش‌تر بخشی از آن در همین صفحه منتشر شده بود. اكنون در این بخش اجزای مطالعات فرهنگی انتقادی مورد توجه و بررسی قرار می‌گیرد.  ادامه مطلب

تصویر خدا در مثنوی    

مثنوی مولوی موضوعات متعدد و متنوعی را در خود جای داده است اما اگر بخواهیم عصاره مطالب و موضوعات این کتاب را در یک کلمه خلاصه کنیم «خدا» به دست خواهیم آورد. در واقع مثنوی منشورهای مختلفی را در خود جای داده که همه آنها به یک جا ختم شده و از یک نقطه نور می‌گیرند اما در زوایا و مظاهر مختلفی می‌تابانند. اگر مولوی در آغاز مثنوی از نی و داستان پادشاه و کنیزک سخن گفته و نهایتاً در پایان مثنوی از دژ هوش ربا سخن به میان آورده، در همه جا از خدا سخن گفته است زیرا تمام مسایل و موضوعات با محوریت خدا طرح شده و نهایتاً به او ختم شده‌اند.   ادامه مطلب

نگاه‌ قلم‌ها به‌ صحنه‌ تئاتر 

نقد تئاتر در ایران به درازای تاریخ این هنر در كشور است. پس از آن كه میرزاآقا تبریزی، نمایشنامه‌های خود را برای فتحعلی آخوندزاده می‌فرستد تا نظر خود را درباره‌اش جویا شود، او هم یك یادداشت بلند می‌نویسد و درباره نقاط قوت و ضعف این متون اظهارنظر می‌كند.    ادامه مطلب

چیستی نظریه فیلم    

در بلبشوی ستیزآمیز میان عناوین و اسامی مختلف بر سر کسب اعتبار مطلق در گستره مطالعات سینمایی، شاید تنها نظریه فیلم از این بخت برخوردار است که هم در جایگاه یک رشته دانشگاهی تثبیت شده و هم با انبوهی از متون کلاسیک، به عنوان یک فعالیت نظری موجه بالاتر از همه قد علم کند. مقاله حاضر كه از ماهنامه «اطلاعات حكمت و فلسفه»برگرفته شده، با عطف توجه به این نکته در پی آن است تا ضمن کوشش برای ارائه تعریفی برای نظریه فیلم، جریان‌هایی را که ذیل این عنوان قرار می‌گیرند معرفی کند.     ادامه مطلب

امام خمینی(ره) و احیای تفكر دینی از نگاه خاورشناسان  

تفكر دینی نوعی اندیشه است كه در آن متغیرهای اندیشه و عمل انسان به صورت تابع‌هایی از ثابتهای دینی عمل می‏كنند. «ثابت‌های دینی» حقایق جاودانی هستند كه در خارج از ذهن انسانی، چنان كه وحی شده‏اند، وجود دارند. این ثابت‌ها هرگز نابود یا دستخوش كاهش و افزایش نمی‏شوند. اما این ذهن و اندیشه انسان است كه در چگونگی و میزان دریافت، جذب و عمل به آنها، شدت یا ضعف، نشان می‏دهد كه در عرف جامعه شناسی دینی، ولو به غلط، در صورت شدت و قدرت تفكر دینی از «زنده بودن دین» و در وضعیت عكس آن، از «نابودی و پایان حیات دین‏» سخن به میان می‏آید.      ادامه مطلب

نقد و بررسی کتاب «هویت و خشونت»  

بعد از خواندن کتاب «هویت و خشونت» آمارتیا سن به یاد فیلم «کلاس» لورن کانته افتادم. این فیلم به ماجراهای کلاس درسی می پردازد که متعلق به مهاجران حاشیه نشین است. در این فیلم به خوبی حس تحقیرشدگی مهاجران به تصویر کشیده شده است. بحث درباره هویت مهاجران کشورهای غربی یکی از محورهای اصلی کتاب آمارتیا سن است. سن پیش گفتار کتابش را با شرح ماجرای چگونگی برخورد مامور مهاجرت در فرودگاه هیثرو با خود آغاز می کند. مامور مهاجرت وقتی گذرنامه هندی آمارتیا سن را می بیند و چشمش به نشانی خانه او در ترینیتی کالج، کمبریج، منزل مدیر می افتد، به او نگاه عجیبی می کند و می گوید؛ آیا مدیر کالج از دوستان شماست؟ سن با شرح این ماجرا قصد دارد بگوید مامور مهاجرت حتی به ذهنش هم خطور نمی کرد که او خود مدیر است نه دوستش. به اعتقاد سن همین نگاه تحقیرانه به مهاجران است که باعث ایجاد خشم در آنها می شود و با اقدامات تخریبی می خواهند پاسخی به هویت تحقیرشده خود بدهند.      ادامه مطلب

اهمیت شناخت اسماءالحسنی در ترجمه آیات قرآن مجید

متن فوق از مقدمه بخش اول كتاب «ترجمه مفاهیم بنیادی قرآن مجید» ـ كه برای نخستین بار در سال 1379 توسط نشر سایه منتشر شده ـ است. این متن نمایانگر نگاه دقیق و علمی و نیز حساسیت فوق‌العاده مرحوم طاهره صفارزاده به ترجمه قرآن كریم است.   ادامه مطلب

  ضرورت سازگاری با دنیای جدید      

این نوشتار به قلم محمد صادقی نگاهی دارد به کتاب راه و بیراه نوشته دکتر محمد علی اسلامی ندوشن .

نویسنده کتاب «راه و بی راه» که هنگام مرگ استالین در فرانسه به سر می برده است به مراسم عزاداری کم نظیر حزب کمونیست فرانسه هم اشاره دارد و می گوید در یک محوطه بزرگ، در حالی که بلندگوهای قوی سمفونی «پاتتیک» بتهوون را می نواختند، جمعیت انبوهی غمزده و خاموش ایستاده و از سخنرانی های پرشور اشک در چشمان شان حلقه زده بود.

همچنین به سروده های دو شاعر برجسته فرانسوی لویی آراگون و پل الوار، و اغراق هایی که درباره استالین روا داشتند، می پردازد؛ شعرهای پرسوزی که شاعران دیگر هم در سراسر جهان سرودند.

سپس این پرسش را مطرح می کند که چرا و به چه دلیل مایاکوفسکی، شاعر روس، در 37سالگی خودکشی کرد. چرا این شاعر در بهشت موعود استالین از زندگی سیر شد؟ چرا از بهشتی که وعده داده شده بود، پدیده های جهنمی زاده شد؟ چراهایی که اسلامی ندوشن تلاش می کند در مقاله خویش به آنها پاسخ دهد.        ادامه مطلب

 اهداف و آثار نهضت عاشورا در اندیشه های امام خمینی

محرم ماه نهضت بزرگ سید شهیدان و سرور اولیای خداست كه با قیام خود در مقابل طاغوت تعلیم سازندگی و كوبندگی به بشر داد و راه فنای ظالم و شكستن ستمكاران را به فدائی دادن و فدائی شدن دانست .                                         ادامه مطلب

عزاداری و مرثیه سرایی آفات بازدارنده و آثار سازنده (قسمت اول)  

« تاریخ » در بستر زمان و برای همه ادوار زیست بشر پیام آور درس ها و عبرت هاست . تاریخ كه مجموعه ای از وقایع و رخدادهای تلخ و شیرین فراز و نشیب ها كنش و واكنش ها در همه جلوه های حیات فردی و جمعی و انگیزه ها و آثار و پی آمدهای گوناگون آن ها می باشد با زندگی انسان پیوندی مستحكم دارد به گونه ای كه ایجاد گسست و جدایی بین آن دو با اضمحلال و نابودی انسان ارتباط تام و كامل دارد.    ادامه مطلب

‎ ‎ ‎عاشورا پژوهی‎ ‎در‎ ‎غرب  

صرف نظر‎ ‎از انگیخته‏های روانی و فكری وقتی‎ ‎به‎ ‎كارنامه عاشورا نگاری آنان‎ ‎می‏نگریم، می‏بینیم كه كانون پژوهشی آنها معطوف‎ ‎به‎ ‎چند نكته و‎ ‎به‎ ‎عبارت دیگر رویكرد آنان‎ ‎متوجه چند مقوله بوده است: مظلومیت شخصیت و خانواده امام حسین(ع)؛ وقوع چنین حادثه‎ ‎زشت و قبیحی‎ ‎در‎ ‎نظام سیاسی‎ ‎با نام اسلام؛ عملكرد حكومت دارای عنوان اسلام‎ ‎در‎ ‎مورد مخالفان سیاسی و‎ ‎فرهنگی؛ خط مشی و تاكتیك‏های امام‎ ‎به‎ ‎عنوان رهبر، مخالفان نظام‏‎ ‎حاكم؛ جریان‏های معارضه‏جو‎ ‎در‎ ‎دولت اسلامی. تحلیل‏های‎ ‎پژوهشگران‎ ‎غرب‎ ‎عمدتاً‎ ‎در‎ ‎چارچوب پنج محور مزبور شكل‎ ‎گرفته است.             ادامه مطلب

عزاداری و مرثیه سرایی آفات بازدارنده و آثار سازنده (قسمت دوم)   

نهضت عاشورا قیام و حركتی مقطعی و محصور در عصر و زمان خاصی نیست و به همین دلیل تمام مرزها را در می نوردد و از همه مقاطع تاریخی و مناطق جغرافیایی عبور می كند و در هر عصر و در میان هر نسل تحول و تحرك می آفریند.            ادامه مطلب

  زندگی و ایمان